Η ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς ενός τόπου συχνά επιτυγχάνεται μέσω της διατήρησης και επανάχρησης των ιστορικών του κτιρίων.

Το ιστορικό κέντρο στο Ναύπλιο, η παλιά πόλη της Μονεμβασιάς, το κέντρο της Κέρκυρας αποτελούν μερικά μόνο παραδείγματα αστικών περιοχών που κατάφεραν να αποκομίσουν πολλαπλά οφέλη και να τονώσουν τον τουρισμό και την οικονομία τους, μέσα από την αξιοποίηση (διατήρηση και επανάχρηση) του ιστορικού κτιριακού τους αποθέματος.

Τον ίδιο “δρόμο” ακολούθησαν επίσης και οικισμοί σε γεωγραφικά διαμερίσματα, όπως την Ήπειρο, την Πελοπόννησο, τη Μακεδονία, τη Θεσσαλία. Τα Ζαγοροχώρια ή τα Μαστοροχώρια στην Ήπειρο, χωριά της Αρκαδίας, τα χωριά του Πηλίου, το χωριό Αμπελάκια στην Λάρισα, ο Παλαιός Παντελεήμονας στην Κατερίνη, ο Άγιος Αθανάσιος στην Πέλλα και το ορεινό χωριό του Παρθενώνα στην Χαλκιδική, αποτελούν χαρακτηριστικές περιπτώσεις μικρών οικισμών που μετέτρεψαν σε “πλούτο” τα παλιά εγκαταλειμμένα ή λιγότερο εγκαταλειμμένα σπίτια, τις μισοχαλασμένες αποθήκες, τους χώρους για τα ζώα.

Αυτά τα αλλοτινά “χαλάσματα” μετατράπηκαν σε ξενώνες και παραδοσιακά ξενοδοχεία, σε καταστήματα ή μικρά καφέ και ταβέρνες, σε μικρά μουσεία που προωθούν την τοπική ιστορία και λαογραφία, τις τοπικές παραδόσεις και φυσικά, την αρχιτεκτονική. Ο τουρισμός αναπτύχθηκε ραγδαία σε αυτές τις περιοχές, οι οποίες προηγουμένως ήταν απλώς κουκκίδες στον χάρτη.

Πολλαπλή αξία

Η αξία των παλαιών κτιρίων που συγκεντρώνονται σε έναν οικισμό είναι πολλαπλή και δεν περιορίζεται μόνο σε αισθητικό επίπεδο. Τα παλιά κτίρια συμβάλλουν στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης των κατοίκων του τόπου, βελτιώνουν την αισθητική και το επίπεδο ποιότητας ζωής, αναδεικνύουν τον τοπικό πολιτισμό, τονώνουν την τοπική οικονομία μέσα από την προσέλκυση τουριστών, αλλά και μέσω της απασχόλησης εργατικού δυναμικού στις εργασίες αποκατάστασης των εν λόγω κτιρίων.

Σύγχρονα χρηματοδοτικά εργαλεία, κυρίως μέσω ευρωπαϊκών επενδυτικών μηχανισμών, ευνοούν και ενισχύουν τη διατήρηση, αποκατάσταση και επανάχρηση κτιρίων με αρχιτεκτονική και ιστορική αξία, με δικαιούχους δημόσιους φορείς αλλά και ιδιώτες. Τα παλιά κτίρια αποκτούν έτσι προστιθέμενη αξία και η αξιοποίησή τους συμβάλλει στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης εις το διηνεκές.