Ιδιαιτερότητες που είναι μάλλον επαναστατικές για την εποχή στην οποία δημιουργήθηκαν, αλλά και καινοτομίες που μπορούν κάλλιστα να θεωρηθούν τεχνολογικά επιτεύγματα, χαρακτηρίζουν την αρχιτεκτονική δύο σπουδαίων πολιτισμών, που αναπτύχθηκαν στον ελληνικό χώρο πριν από αιώνες: του Μινωικού και του Μυκηναϊκού.

Από τη μία πλευρά, τα “ελεύθερα”, χωρίς οχυρώσεις, αρχιτεκτονικά δημιουργήματα του Μινωικού Πολιτισμού και από την άλλη, τα προστατευμένα και συνήθως περιτριγυρισμένα από τείχη συγκροτήματα του Μυκηναϊκού Πολιτισμού, ο οποίος αναπτύχθηκε λίγο αργότερα, έρχονται να επιβεβαιώσουν το εξαιρετικά υψηλό επίπεδο των κοινωνιών που τα δημιούργησαν.

Περίφημα δείγματα της αρχιτεκτονικής τους, που ακόμη και σήμερα προκαλούν δέος και θαυμασμό σε επισκέπτες και σύγχρονους μελετητές, βρίσκονται διάσπαρτα σε όλη την Ελλάδα και κυρίως στην Κρήτη και την Πελοπόννησο.

Τα ανάκτορα της Κνωσού

Τα περίφημα ανάκτορα της Κνωσού, που αναπτύσσονται σε μια έκταση περίπου 22.000 τ.μ., κοντά στο Ηράκλειο της Κρήτης, αποτελούν το πιο γνωστό και καλά διατηρημένο δείγμα της μινωικής αρχιτεκτονικής.

Αν κάποιος θα ήθελε να συνοψίσει σε λίγες λέξεις τα βασικότερα χαρακτηριστικά των ανακτόρων του βασιλιά Μίνωα, τότε θα χρησιμοποιούσε σίγουρα τις εξής: μεγάλα ανοίγματα, “παράθυρα” προς τα έξω, κτίρια που εξυπηρετούν πολλές και ποικίλες χρήσεις, πολύπλοκη αρχιτεκτονική δομή και δαιδαλώδεις διάδρομοι (δεν είναι τυχαίο που ο χώρος συνδέεται με τον μύθο του Λαβύρινθου, τον οποίο δημιούργησε ο Δαίδαλος).

Οι Μυκήνες

Οι τάφοι των Μυκηνών (με πιο σπουδαίους τους “θολωτούς”), τα ανακτορικά συγκροτήματα σε διάφορες περιοχές, αλλά και οι πολλές οχυρώσεις, τα τείχη (τα οποία μάλιστα ονομάστηκαν “κυκλώπεια” επειδή έμοιαζαν να είναι δημιούργημα των φοβερών και τρομερών Κυκλώπων), είναι τα πιο αντιπροσωπευτικά δείγματα της αρχιτεκτονικής που αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια του Μυκηναϊκού Πολιτισμού.

Οι Μυκήνες, που έδωσαν το όνομά τους σε αυτόν τον πολιτισμό, αποτελούν σήμερα τον τόπο όπου μπορεί κανείς να θαυμάσει συγκεντρωμένα, εξαιρετικά δείγματα της αρχιτεκτονικής άποψης εκείνης της εποχής: η πύλη των Λεόντων, τα ανάκτορα, αλλά και ο θολωτός τάφος με την ονομασία “θησαυρός του Ατρέα”.